Oznaczenie silników elektrycznych na tabliczce znamionowej




Każdy silnik elektryczny posiada różne parametry elektryczne i mechaniczne. Wszystkie one są zawarte w kartach katalogowych producentów oraz na tabliczce znamionowej samego silnika. Sam typ silnika elektrycznego może udzielić wielu informacji o samym silniku. Różni producenci mogą stosować różne oznaczenie silnika, jednak pewne standardy normatywne są u każdego z nich takie same. Na tabliczce znamionowej silnika można znaleźć wiele informacji o jego budowie, sposobie podłączenia, regulacji prędkości obrotowej, zabezpieczeniu i środowisku w którym może pracować.

Pierwszym z parametrów jest typ silnika. Jest on określony szeregiem liter i cyfr, które mówią o kilku parametrach. Poniżej przedstawiam co oznacza każda z cyfr dla przykładu abstrakcyjnego oznaczenia silnika ExSKg80-4A1:

  1. Ex – Na początku może się znajdować oznaczenie „Ex” – tzn. że silnik jest w obudowie przeciwwybuchowej.
  2. S – Duża  litera oznaczająca typ silnika – silniki indukcyjne są oznaczane literą „S”. Jeżeli przed literą „S” znajduje się litera „F” tzn. że silnik nie posiada własnej wentylacji.
  3. K – Kolejna litera to również duża litera, która może występować lub nie. Oznacza ona sposób montażu silnika. Brak litery oznacza silnik na łapach, litera „K” oznacza silnik kołnierzowy, a litera „L” oznacza silnik kołnierzowy na łapach.
  4. g – Następna  litera to litera mała, która oznacza serię produkcyjną silnika, która jest różna w zależności od producenta. Może to być np. litera „g” lub „h”.
  5. 80 – Za literą oznaczającą serię, znajduje się liczba mówiąca o wzniosie wału. (Np. 80 lub 100). Jest to wysokość mierzona od podłoża do środka wału w mm.
  6. S – Za wzniosem może znajdować się duża litera oznaczająca rozmiar obudowy – „S”, „M”, „L” (mały, średni, duży)
  7. – 4 – Po myślniku znajduje się cyfra mówiąca o liczbie biegunów uzwojenia (2,4,6). Jest to liczna biegunów, a NIE liczba par biegunów, a więc jest to 2p.
  8. A – Duża litera oznaczająca długość stojana – A, B, C, D, gdzie A oznacza najkrótszy a D najdłuższy.
  9. 1 – Rozmiar kołnierza (tylko w przypadku silników kołnierzowych – K, L) – im wyższa cyfra tym mniejszy kołnierz, brak cyfry dla silników kołnierzowych oznacza duży kołnierz.
  10. Czasami można znaleźć jeszcze dodatkowe oznaczenia mówiące np. o hamowaniu silnika.

Silnik na zdjęciu u góry ma oznaczenie SKg 63-4B, a więc jest to silnik indukcyjny kołnierzowy serii „g” o wzniosie wału 63mm (średnicy 2×63=126mm), 4-biegunowy (p = 2) o długości pakietu stojana B.

Obok typu znajduje się oznaczenie rodzaju pracy do jakiej przystosowany jest silnik:

  • S1 – Praca ciągła.
  • S2 – Praca dorywcza.
  • S3 – Praca okresowa przerywana.
  • S4 – Praca okresowa przerywana z rozruchem.
  • S5 – Praca okresowa przerywana z hamowaniem elektrycznym.
  • S6 – Praca okresowa długotrwała z przerwami jałowymi.
  • S7 – Praca okresowa długotrwała z hamowaniem elektrycznym.
  • S8 – Praca okresowa długotrwała ze zmianami prędkości obrotowej.

Oznaczenie IP mówi nam o stopniu ochrony zapewnianym przez obudowę. Więcej szczegółów na ten temat można znaleźć w innym moim wpisie – tutaj. Jeśli chodzi o silnik ze zdjęcia u góry, to IP54 oznacza, że zapewniona jest ochrona przed dotknięciem drutem i ograniczona ochrona przed pyłem oraz ochrona przed przedostawaniem się wody przy rozbryzgiwaniu wody na obudowę z dowolnego kierunku.

Kolejnym parametrem technicznym silnika na tabliczce znamionowej jest klasa izolacji oraz temperatura otoczenia. Jeżeli nie podano temperatury otoczenia, tzn. że silnik może pracować w otoczeniu o temperaturze maksymalnej 40°C. Klasa izolacji ma oznaczenie literowe i mówi o dopuszczalnej temperaturze pracy silnika:

  • A – temperatura pracy do 105°C.
  • E – temperatura pracy do 120°C.
  • B – temperatura pracy do 130°C.
  • F – temperatura pracy do 155°C.
  • H – temperatura pracy do 180°C.

Jednym z ważniejszych parametrów silnika jest jego prędkość obrotowa. Wyrażona jest ona w 1/min (Np. 1450 1/min), co oznacza ilość pełnych obrotów w ciągu 60s. Prędkość obrotowa silnika wynika z liczby biegunów, częstotliwości napięcia zasilania oraz sprawności. Im więcej biegunów tym mniejsza prędkość obrotowa.

Kolejne oznaczenia na tabliczce znamionowej, które są istotne mówią już o parametrach elektrycznych silnika. Najważniejszym parametrem z punktu widzenia użytkowania silnika jest jego znamionowa moc czynna wyrażona w kW. Oznacza ona moc użyteczną oddawaną na wale silnika.

Innym istotnym parametrem jest charakter napięcia zasilania i liczba faz (Np. 3~ – silnik 3-fazowy prądu przemiennego). Obok możemy często znaleźć napięcia zasilania i sposób połączenia uzwojeń silnika (Np. 400Δ/690Y V – oznacza, że w przypadku połączenia uzwojeń w trójkąt, napięcie znamionowe na uzwojeniu powinno wynosić 400V). Więcej o sposobach połączeń silników indukcyjnych znajduje się tutaj.

Obok sposobu połączeń i napięć zasilania silnika znajduje się znamionowy prąd silnika w zależności od sposobu połączenia uzwojeń (Np. dla napięć z przykłady powyżej 14,6/8,4 A – oznacza prąd równy 14,6A przy połączeniu w trójkąt i 8,4A przy połączeniu w gwiazdę). Jest to prąd płynący w przewodach łączących sieć zasilającą z zaciskami silnika, prąd pobierany z sieci.

Innymi parametrami elektrycznymi są znamionowa częstotliwość napięcia zasilającego (zazwyczaj 50Hz) oraz współczynnik mocy silnika od strony uzwojeń stojana (cosφ). Na tabliczce znamionowej może się także znajdować sprawność silnika wyrażona w %. Współczynnik mocy to stosunek mocy czynnej do mocy pozornej, wyraża jaka część mocy pozornej pobieranej z sieci ma charakter czynny (cosφ=0,79 oznacza że P=0,79*S, a moc bierna Q=0,613*S – wynika to z trójkąta mocy. Więcej o współczynniku mocy i trójkącie mocy pisałem tutaj). Im mniejszy współczynnik mocy, tym większą moc bierną indukcyjną silnik pobiera z sieci i jednocześnie większy prąd. Sprawność z kolei uwzględnia wszystkie straty w silniku i ma wpływ na jego moc znamionową. Im mniejsza sprawność, tym większy prąd musi zostać pobrany z sieci aby wytworzyć na wale silnika jego znamionową moc czynną.

Poza tymi wszystkimi parametrami, na tabliczce znamionowej znajduje się logo producenta silnika, jego numer katalogowy oraz data produkcji (miesiąc i rok).

Tak więc na podstawie danych odczytanych z tabliczki znamionowej można dobrać odpowiednie przewody zasilające, zabezpieczenia, sposób rozruchu i ewentualnie regulacji prędkości obrotowej a także można stwierdzić w jakich warunkach środowiskowych silnik może pracować.




Zobacz również:

9 myśli na temat “Oznaczenie silników elektrycznych na tabliczce znamionowej

  1. Przydatny artykuł !!! Czy jest w Polsce obowiązek oznaczenia kierunku obrotów silnika elektrycznego ? Ewentualnie jakie przepisy regulują powyższe ?
    Pozdrawiam,

    Artur K.

  2. mgr inż. Maciej Dolata

    Kierunek obrotów samego silnika elektrycznego jest dowolny i można go zmieniać. Może on być istotny w przypadku jeśli silnik jest używany do napędu (np. jakiejś maszyny lub wentylatora). Obowiązek oznaczania kierunku obrotów napędu zależy od tego jaka to maszyna.

  3. Serdecznie dziękuję Autorowi artykułu za jego zamieszczenie w sieci. Uratował życie jednemu z moich sprzętów laboratoryjnych 🙂

  4. Jakie są źródła literaturowe/ normy, z których Pan korzystał?

    • mgr inż. Maciej Dolata

      Wpis powstał na podstawie analizy instrukcji, wytycznych i sposobów oznaczania silników różnych producentów maszyn elektrycznych oraz na podstawie normy PN-EN-60034-1

  5. A co oznacza oznaczenie silnika: SEg 90 – 4SF/42
    S-silnik indukcyjny
    E- ?
    g- seria produkcyjna silnika
    90 – wznios wału
    4 – liczba biegunów
    A reszta ?

  6. W starych silnikach jednofazowych pojawia się oznaczenie „Praca: C”. Co ono oznacza? Chodzi o silnik z pralki Frania.

  7. co to jest Nm ?
    co to jest Ma?
    takie dane podawane są na tabliczce znamionowej
    https://ibb.co/eng9ya

Dodaj komentarz

Podpis *
Email *
Witryna internetowa